„Historia opowiedziana w zabytkach Chełmna” - III edycja, o treści „90 rocznica wkroczenia polskiej armii gen. Hallera do Chełmna w 1920 roku”
24 kwietnia 2010 roku

Głównym organizatorem i koordynatorem III edycji cyklu „Historia opowiedziana w zabytkach Chełmna” jest Burmistrz Miasta Chełmna i Chełmińskie Bractwo Kurkowe. Całość poświęcona będzie 90 rocznicy oswobodzenia Chełmna spod zaboru pruskiego i powrotu ziemi chełmińskiej do Polski. Przybliżona zostanie również historia powstania polskiej armii we Francji w 1919 roku i zaprezentowany 70 osobowy oddział w swoich codziennych, żołnierskich zajęciach z Generałem Hallerem na czele, który wraz ze swoim najbliższym sztabem będzie nadzorował postępy w szkoleniu polskich ochotników.
Całość podzielona została na 2 części. Każda z nich zbudowana będzie na innych emocjach i przekazie, ale wspólnym mianownikiem będzie „błękitna” armia generała Józefa Hallera .
W sobotę rano 24.04.2010 kilka 9 - cio osobowych zespołów, kompletnie umundurowanych wyjedzie z Chełmna i dotrze do kilku okolicznych miejscowości. W Świeciu, Unisławiu, Grudziądzu, Toruniu i Bydgoszczy będą wręczali ulotki zapraszające do Chełmna na widowisko. Będzie to awangarda niepodległościowych wydarzeń jakie miały miejsce w styczniu 1920 roku w Chełmnie.

I CZĘŚĆ

Rozpocznie się o 15.00 przed dawnym dworcem PKP. W tej części widzowie zostaną przeniesieni do 1920 roku, kiedy to w styczniu, mieszkańcy Chełmna zgotowali gorące powitanie przybyłym żołnierzom wojska polskiego, którzy zajmowali Pomorze po wycofujących się Niemcach.
Postać generała Hallera w otoczeniu 70 żołnierzy. Konnica i piechota. Niebieskie mundury polskich żołnierzy przyciągają uwagę licznie zebranych mieszkańców Chełmna. Trudno w to uwierzyć. Jeszcze parę dni wcześniej szare uniformy niemieckich żołnierzy wypełniały chełmińskie ulice.
Czy to nareszcie Polska? Co się wtedy działo, jaki miało przebieg i kto był witany – zostanie to zaprezentowane w tej części obchodów rocznicowych.
O 15.55 nastąpi na Rynku symboliczne powitanie wojska, tak jak to miało miejsce 22.01.1920 roku .
O 16.15 nastąpi kulminacja I części. Rozpocznie się Msza Polowa na Rynku w intencji odzyskanej niepodległości i wolności.
O 17.00, tuż po zakończeniu Mszy Św., nastąpi na Rynku uroczysta defilada wojska generała Hallera przy dźwiękach orkiestry dętej .
W skali kraju, to właśnie w Chełmnie, po raz pierwszy zostanie zaprezentowany tak liczny, 70 osobowy, oddział żołnierzy służących w „błękitnej armii”. Niebieskie mundury zdominują chełmińskie zabytki i będą żywym świadectwem tego co miało miejsce 90 lat temu w 1920 roku.

II CZĘŚĆ

Od godziny 18.00 do 19.30 na Osadzie Rycerskiej w Chełmnie rozpocznie się spotkanie z historią, gdzie będzie odtwarzana codzienna służba i szkolenie żołnierzy „niebieskiej armii” generała Józefa Hallera, którzy przejmowali w 1920 roku Pomorze z rąk niemieckich zaborców. Duże zdjęcia z tamtych, chełmińskich wydarzeń z pewnością podniosą walory przekazu historycznego.

Będzie przedstawiony klimat panujący w tej polskiej armii formowanej na terenie Francji. Akcenty francuskie takie jak : język, kulinaria, zachowanie, szczegóły umundurowania i wyposażenia przybliżą specyfikę tego szczególnego wojska tworzonego z polskich ochotników przebywających po 1918 roku na terenach : Francji, Belgii, Kanady, Stanów Zjednoczonych.
Widzowie będą mogli w sposób dosłowny uczestniczyć w tej części przygotowanego widowiska upamiętniającego 90 rocznicę powrotu Chełmna do macierzy. Bezpośredni udział w szkoleniu strzeleckim na pewno stanie się niezapomnianym przeżyciem.

Degustacja francuskiej zupy z wojskowego kotła z pewnością przybliży widza do klimatu miejsca, w którym powstawała armia generała Hallera.
Wśród żołnierzy rozbrzmiewać będzie muzyka akordeonowa zagrzewająca młodych rekrutów i ochotników do wytrwałości w szkoleniach i ćwiczeniach.
Przyjmowanie ochotników, fasowanie mundurów, podstawowe szkolenie pojedynczego żołnierza, nauka obsługi pojazdu opancerzonego, przygotowywanie żołnierskich posiłków, wojskowa służba medyczna i wszechobecni, pokrzykujący francuscy oficerowie.

Wszystko na wyciągnięcie ręki. A zdjęcia z polskimi żołnierzami w niebieskich mundurach w trakcie trwania ich codziennych zajęć i służby będą kapitalną pamiątką.
W Baszcie Dominikańskiej będzie funkcjonować okolicznościowa wystawa białej broni. Z pewnością znakomicie uzupełni cały historyczny przekaz i zapewni dodatkową wiedzę o uzbrojeniem i wyposażeniem żołnierza na przestrzeni dziejów.
Oddzielną atrakcją będą pojazdy opancerzone i metody szkolenia przyszłych pancerniaków, stanowiących w przeszłości ofensywną awangardę polskiej armii. A generał Józef Haller? Cały czas w otoczeniu najbliższych oficerów, obserwujący swoich żołnierzy i oceniający postępy w szkoleniu by w końcu, po uroczystej odprawie, poprowadzić ich z Francji do Polski.
Pokaz sztucznych ogni ok. 19.40 zakończy całe, rocznicowe widowisko.